ميرزا حسن حسينى فسايى

1148

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

شريفش گذشت و مدتى پيش از رسيدن به اين مرحله در مجالس متعدده ، داعيه مباحثه و مجادله در مطالب علميه با حضرت علامه دوانى ميداشت و مدتى در دستگاه اعليحضرت شاه طهماسب اول صفوى به منصب صدارت عظمى برقرار بود تا آنكه جناب قدوة المجتهدين ، شيخ على محقق كركى ، در مجلس شاهى با حضرت مير غياث الدين در بعضى از مطالب علمى مباحثه نموده ، كار به خشونت كشيده و اعليحضرت شاهى جانب قدوة المجتهدين را ترجيح بداد و حضرت مير از مجلس برخاسته ، با كدورت خاطر از منصب صدارت استعفا كرده ، عود به شيراز نمود [ و ] باقى ماند « 1 » تا در سال 948 به روضه رضوان خراميد و او را چندين كتاب از مصنفات خود است مانند : حجة الكلام كه در چندين موضع از آن تشنيع بر مقالات حجة الاسلام غزالى فرموده و كتاب محاكمات ميانه حواشى و الد ماجدش امير صدر الدين بزرگ و حواشى علامه - دوانى بر شرح تجريد ملا على قوشچى و كتاب محاكمات ميانه حواشى آن دو بزرگوار بر شرح مطالع و كتاب محاكمات ميانه تعليقات آنها بر شرح قاضى عضد الدين ايجى بر مختصر اصول و كتاب شرح هياكل الانوار و شرح رسالهء والد ماجدش در اثبات واجب و كتاب تعديل الميزان در علم منطق و كتاب لوامع و معارج در علم هيئت و اين كتاب را در سن هيجده ساله تأليف فرمود و كتاب تجريد در علم حكمت كه جميع مسائل حكمت طبيعى و الهى را به عبارت مختصر و مفيد ذكر فرموده « و رساله در معرفت قبله « و كتاب » معالم الشفاء در علم طب و كتاب مختصر معالم الشفاء و كتاب سفير در علم هيئت و حاشيه بر الهيات كتاب شفاء شيخ الرئيس ( رحمة اللّه عليه ) و حاشيه بر شرح اشارات و حاشيه بر شرح حكمت العين ؛ و « رساله » در باب خلافت فرزند ارجمند ارشد خود مير صدر الدين محمد ثانى و كتاب خلاصه تلخيص كه اختصار كتاب معانى بيان است و كتاب رد بر حاشيه شمسيه علامه دوانى و كتاب رد بر حاشيه تهذيب مشار اليه و رسالهء رد بر انموذج « 2 » العلوم مشار اليه و رساله رد بر رساله زوراء مشار اليه و رساله در تحقيق جهات و رسالهء مشارق در اثبات واجب و كتاب اخلاق منصورى و حاشيه بر اوائل كشاف و رساله تفسير سورهء انسان و كتاب مقالات العارفين و كتاب در تصوف و اخلاق كه به اسم فرزند ديگر خود مير شرف الدين على نوشته و رساله قانون السلطنه و شايد غير از آنچه نگاشته گرديده ، رسائل داشته باشد . « 3 » و از فضلاى دار العلم شيراز است : صاحب عنان فصاحت ، مالك زمام بلاغت مولانا - فضل اللّه شيرازى والد مولانا عبد اللّه وصاف . شاهد بر كمالاتش كتاب تاريخ معجم در بيان حالات پادشاهان عجم ، كفايت است . در ماه ذى قعده سال 698 به مرض سرخجه كه آن را در كتاب طب ، حصبه نويسند درگذشت . و از مشاهير علماى شيراز بلكه عالم است : علامه على الاطلاق ، اعلم علماء زمان بالاتفاق مولانا قطب الدين محمود ، علامهء شيرازى « 4 » پسر مولانا ضياء الدين مسعود پسر مولانا -

--> ( 1 ) . در متن : ( مانده ) . ( 2 ) . در متن : ( انموزج ) . ( 3 ) . مجالس المؤمنين ، ج 2 ، ص 232 . ( 4 ) . ر ك : كتاب شرح حال و آثار علامه قطب الدين محمود بن مسعود شيراز ( 634 - 710 ) ، تاليف دكتر محمد تقى مير ، استاد جراحى دانشكده پزشكى دانشگاه شيراز ، از انتشارات دانشگاه شيراز ، 1356 .